- Advertisement -

Οι διαφορές μεταξύ των καθολικών και ορθόδοξων εκκλησιών

Σ’ ένα μη Χριστιανό, ή ακόμα και σε έναν χριστιανό που προτιμά να κρατήσει το δόγμα και τη λατρεία όσο το δυνατόν απλούστερα, οι Καθολικές και Ορθόδοξες εκκλησίες μπορούν να μοιάζουν αρκετά.

Και οι δύο χρησιμοποιούν τεράστιες τελετές αρχαίας προέλευσης και έχουν πολλαπλές τάξεις κληρονομίας και οι δύο έχουν πλούσιες θεολογικές και ακαδημαϊκές παραδόσεις και, γενικά, μεγάλες θεσμικές μνήμες.

Μόνο μια προφανώς μικροσκοπική διαφορά χωρίζει τις εκδοχές που χρησιμοποιούν από το θρήσκευμα που θέτουν τις βασικές τους πεποιθήσεις σε έναν τριπλό Θεό Πατέρα, Υιού και Αγίου Πνεύματος.

Γιατί λοιπόν, τα δύο θρησκευτικά σώματα δεν ενώνονται; Στις 12 Φεβρουαρίου θα συναντηθεί στην Κούβα ο Πάπας Φραγκίσκος και ο πατριάρχης Μόσχας Μάρκος, επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αν και δεν ήταν πρωτοφανής τους τελευταίους δέκα αιώνες, μια τέτοια συνάντηση είναι παρόλα αυτά ασυνήθιστη. Γιατί;

Μέρος της απάντησης είναι ότι ακριβώς επειδή και τα δύο θεσμικά όργανα έχουν μεγάλες μνήμες, οι διαφορές που προέκυψαν πολλούς αιώνες πριν κι εξακολουθούν να έχουν σημασία.

Ο επίσημος χωρισμός μεταξύ της χριστιανικής Δύσης και της χριστιανικής Ανατολής έγινε το 1054.

Σε κάποιο βαθμό αντανακλούσε τον πολιτιστικό και γεωπολιτικό ανταγωνισμό μεταξύ της ελληνόφωνης “ανατολικο-ρωμαϊκής” αυτοκρατορίας, δηλαδή του Βυζαντίου και της λατινικής γλώσσας δυτικής Ευρώπης, όπου η ρωμαϊκή εξουσία είχε καταρρεύσει τον πέμπτο αιώνα, αλλά προέκυψαν νέα κέντρα εξουσίας.

Οι εντάσεις αυξήθηκαν στις αρχές του 11ου αιώνα, όταν οι Καθολικοί Νορμανδοί υπερίσχυαν της ελληνόφωνης νότιας Ιταλίας και επέβαλαν λατινικές πρακτικές στις εκκλησίες εκεί.

Ο Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης αντιπολιτευόταν σταματώντας τα φυλάκια λατινικής μορφής στην πατρίδα του και ο πάπας έστειλε αντιπροσωπεία στην Κωνσταντινούπολη για να το διευθετήσει.

Ο ηγέτης της αντιπροσωπείας, ο Καρδινάλιος Χούμπερτ, απέσυρε τον Πατριάρχη κι ο Πατριάρχης έκανε το ίδιο αμέσως στον επισκέπτη.

 

Στην πορεία προς αυτή την τελική ρήξη υπήρξαν αυξανόμενες διαφορές ως προς τον ισχυρισμό του Πάπα για εξουσία σε ολόκληρο το χριστιανισμό, σε αντίθεση με την Ορθόδοξη άποψη ότι όλα τα αρχαία κέντρα του χριστιανικού κόσμου (Αντίοχος, Αλεξάνδρεια και Ιερουσαλήμ όπως η Ρώμη και η Κωνσταντινούπολη) ήταν κατά προσέγγιση ίσα σε καθεστώς.

Οι Ορθόδοξοι έκαναν λόγο με τον Πάπα για την παραχώρηση μιας έκδοσης του θρησκεύματος που κατά την άποψή τους ισοδυναμούσε με μια λεπτή υποβάθμιση του Αγίου Πνεύματος.

Σε αυτή τη θεολογική διαφορά προστέθηκε μια τεράστια γεωπολιτική διαμαρτυρία: το 1204 οι λατινικοί στρατοί διαμαρτυρήθηκαν για την Κωνσταντινούπολη, που ήταν ακόμα το μεγαλύτερο κέντρο του εμπορίου και του πολιτισμού του χριστιανικού κόσμου και επέβαλε ένα λατινικό καθεστώς για περίπου έξι δεκαετίες.

Στην ορθόδοξη συλλογική μνήμη, αυτή η πράξη προδοσίας από τους συναδέλφους χριστιανούς εξασθένησε τη μεγάλη πόλη και κατέστησε αναπόφευκτη την κατάκτηση της από τους μουσουλμάνους Τούρκους το 1453.

Αφού πέρασαν τους ξεχωριστούς τρόπους τους, η χριστιανική Δύση και η χριστιανική Ανατολή έφεραν διάφορες θεολογικές παραδόσεις.

Η Δύση ανέπτυξε την ιδέα του καθαγιαστικού και της «ποινικής υποκατάστασης» (η ιδέα ότι η αυτοθυσία του Χριστού ήταν μια αναγκαία αποζημίωση σε έναν κατασταλτικό Πατέρα-Θεό).

Ούτε η διδασκαλία απευθύνεται σε ορθόδοξους χριστιανούς. Η Ανατολή, με μια τάση για ανάμειξη του πνευματικού και του μυστικιστικού, διερεύνησε την ιδέα ότι ο Θεός ήταν τόσο απρόσιτος για τον ανθρώπινο λόγο, αλλά και προσιτός στην ανθρώπινη καρδιά.

Για τον Ορθόδοξο πιστό, η Καθολική θεολογία φαίνεται υπερβολικά κατηγορηματική. Στο καθολικό μυαλό, η ορθόδοξη σκέψη στις μυστικιστικές πτήσεις μπορεί να φαίνεται ασαφής και αμφίθυμη.

Σε λίγες ώρες συζήτησης στο αεροδρόμιο της Αβάνας στις 12 Φεβρουαρίου, ο Πάπας και ο Πατριάρχης δύσκολα θα μπορέσουν να επιλύσουν αυτές τις αιώνες παλιές διαφορές.

Αλλά τουλάχιστον μπορούν να καταλάβουν ο ένας τον άλλο λίγο καλύτερα.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

Your email address will not be published.